Dysplazje

Dysplazje stawów

Grupa chorób rozwojowych układu ruchu polegających na nieprawidłowym wykształceniu się struktur stawowych. Zaburzenia te prowadzą do niestabilności stawu, przeciążenia chrząstki stawowej oraz stopniowego rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

Dysplazje najczęściej diagnozowane są u psów ras średnich i dużych, ale również u kotów. Objawy dysplazji mogą pojawiać się już u młodych osobników, jednak często nasilają się wraz z wiekiem. W niektórych przypadkach choroba może się rozwijać bezobjawowo.

Najczęstsze rodzaje dysplazji u psów

Do najczęściej występujących chorób zaliczanych do dysplazji należą:

• dysplazje stawów biodrowych (HD –hip dysplasia),
• dysplazje stawów łokciowych (ED – elbow dysplasia),
• zaburzenia rozwojowe innych stawów, np. stawu ramiennego czy kolanowego.

Schorzenia te mogą powodować przewlekły ból, kulawiznę oraz ograniczenie ruchomości stawów.

Dysplazje stawów biodrowych

Dysplazje stawów biodrowych polegają na nieprawidłowym dopasowaniu głowy kości udowej do panewki stawu biodrowego. Prowadzi to do niestabilności stawu oraz stopniowego uszkadzania chrząstki stawowej, a co za tym idzie, powstawania zwyrodnień i powstawania biodra płaskiego (coxa plana).

Objawy mogą obejmować:

• trudności ze wstawaniem,
• niechęć do ruchu,
• kulawiznę kończyn tylnych,
• kulawizna kompensacyjna, „Kicanie zająca” (bunny hopping),
• sztywność po odpoczynku.

Choroba ta często występuje u ras takich jak owczarek niemiecki, labrador retriever czy golden retriever. Od tego schorzenia nie są wolne również koty takie jak koty brytyjskie, main coony.

Dysplazje stawu łokciowego

Dysplazje łokciowe u psów to zespół wad rozwojowych stawu łokciowego, które prowadzą do nieprawidłowego obciążenia chrząstki i kości, a w konsekwencji – do rozwoju wczesnej choroby zwyrodnieniowej (artrozy).

Na czym polega

Pod pojęciem „dysplazja łokciowa” kryją się cztery główne nieprawidłowości:

• UAP – nieprzyrośnięty wyrostek łokciowy dodatkowy,
  
• FCP – fragmentacja wyrostka dziobiastego przyśrodkowego,
  
• OCD – osteochondroza chrząstki bloczka kości ramiennej,
  
• INC – inkongruencja stawu łokciowego (niedopasowanie powierzchni kości).
  

Wszystkie te zmiany mogą występować pojedynczo lub łącznie. Choroba rozwija się głównie u psów ras dużych i szybko rosnących (np. owczarki niemieckie, labradory, golden retrievery, rottweilery).

Objawy kliniczne

• kulawizna jednej lub obu kończyn piersiowych (często nasilająca się po wysiłku),
  
• sztywność i niechęć do ruchu,
  
• ból przy zginaniu/prostowaniu łokcia,
  
• charakterystyczne „odstawianie” łokci na zewnątrz.
  

Diagnostyka

• Wywiad i badanie kliniczne – ocena kulawizny, bolesności i zakresu ruchu,
  
• RTG (rentgen) – podstawowe badanie, choć ze względu na złożoność stawu łokciowego, nie zawsze pozwala wykryć wszystkie zmiany
  
• TK (tomografia komputerowa) – bardzo dokładna ocena struktur kostnych, szczególnie przy podejrzeniu FCP
  
• Artroskopia – metoda inwazyjna, ale umożliwia jednocześnie diagnostykę i leczenie (usunięcie fragmentów chrząstki/kostnych).

Jedną z metod leczenia dysplazji łokciowej jest BODPUO (Bi-Oblique Dynamic Proximal Ulnar Osteotomy – Podwójnie Skośna, Dynamiczna Osteotomia Części Bliższej Kości Łokciowej). Stosowana w leczeniu inkongruencji, OCD i choroby wyrostka koronowego.

• To rodzaj osteotomii kości łokciowej, wykonywanej w jej części bliższej.
  
• Kość łokciowa jest przecinana pod dwoma skośnymi kątami, co umożliwia jej przesunięcie i „odbarczenie” stawu łokciowego.
  
• Celem jest zmiana rozkładu sił w stawie – zmniejszenie ucisku na przyśrodkowy wyrostek dziobiasty (MCP), który najczęściej ulega uszkodzeniu w dysplazji.
  
• Zabieg sprzyja repozycji i stabilizacji fragmentu MCP, poprawia zgodność powierzchni stawowych i ogranicza rozwój zmian zwyrodnieniowych.

Diagnostyka dysplazji

Rozpoznanie dysplazji opiera się na badaniu ortopedycznym oraz diagnostyce obrazowej. Najczęściej stosowane badania to:

• badanie kliniczne i ortopedyczne,
• badanie rentgenowskie (RTG),
• tomografia komputerowa (TK),
• artroskopia diagnostyczna.

Badania te pozwalają ocenić stopień zmian oraz zaplanować odpowiednie leczenie.

Leczenie dysplazji u psów

Metoda leczenia zależy od wieku zwierzęcia, stopnia zaawansowania choroby oraz nasilenia objawów.

Stosowane metody obejmują:

• leczenie zachowawcze (farmakoterapia, kontrola masy ciała),
• rehabilitację i fizjoterapię,
• leczenie chirurgiczne.

W wielu przypadkach odpowiednio dobrane leczenie pozwala znacząco poprawić komfort życia psa oraz ograniczyć rozwój zmian zwyrodnieniowych.