Pracownia diagnostyki obrazowej RTG/USG
RTG
Badanie radiologiczne polega na prześwietleniu badanego obszaru niewielką ilością promieni rentgenowskich. Pajent zostaje odpowiednio ułożony na kasecie rentgenowskiej. W połączeniu z innymi metodami obrazowania badanie rengenowskie daje możliwość szybkiego wykrycia zmian. Jest to badanie z wyboru w ocenie układu oddechowego, kostno-stawowego oraz przewodu pokarmowego.
Niektóre wskazania do badania radiologicznego klatki piersiowej:
- duszność (powodowana np. chorobami płuc/niedrożnością dróg oddechowych/przełyku/chorobami śródpiersia itp.)
- kaszel (wywołany np. chorobami oskrzeli/płuc/serca itp.)
- urazy klatki piersiowej (krwotoki/stłuczenia/złamania/obrzęki)
- nowotwory (zmiany pierwotne/przerzutowe)
- cofanie się pokarmu (regurgitacja wywoływana np. rozszerzeniem przełyku/obecnością ciała obcego/ anomaliami pierścienia naczyniowego)
- choroby naczyniowo-sercowe
Niektóre wskazania do badania radiologicznego i ultrasonograficznego jamy brzusznej:
- powiększenie powłok jamy brzusznej
- powiększenie narządu jamy brzusznej
- wykrycie przez omacywanie tworu w jamie brzusznej
- utrata masy ciała
- bolesność jamy brzusznej
- gorączka niewiadomego pochodzenia
- stwierdzenie nieprawidłowości w badaniach krwi
- poszukiwanie zmian nowotworowych pierwotnych/przerzutowych
- poszukiwanie cech uszkodzeń narządów powodowanych urazem
- objawy z przewodu pokarmowego tj. wymioty/ biegunka/ bolesne oddawanie moczu/kału/podejrzenie ciała obcego
- objawy z układu moczowego (poliuria/polidypsja/ bezmocz/nietrzymanie moczu/ kontrola skuteczności leczenia kamicy/ocena funkcji nerek)
- ocena układu rozrodczego (ocena macicy i jajników/ ciąży)
Jak przygotować się do badania RTG?
U pacjentów wymagających tzw. premedykacji (podanie środków rozluźniających/uspokajających) do badania (np. RTG stawów biodrowych/zatok nosowych/zębów i innych) konieczna jest przynajmniej 12 godzinna głodówka. Tuż przed badaniem należy usunąć z ciała pacjenta cieniujące elementy (szczególnie metalowe takie jak kolczatka, obroża, szelki i inne).
Badanie profilaktyczne (dotyczy szczególnie predysponowanych ras np. golden retrievery, labradory, owczarki niemieckie, nowofunlandy, rottwielery i inne):
- stawy biodrowe (badanie w kierunku dysplazji biodrowej w projekcji brzuszno-grzbietowej)
- stawy łokciowe (w zależności od wymagań związku kynologicznego wykonywane są 3 do 4 projekcji każdego ze stawów)
Badania kontrastowe:
badanie kontrastowe przewodu pokarmowego jest badaniem wykonywanym najczęściej w celu wykrycia patologii motoryki przewodu pokarmowego powodowanej obecnością ciał obcych, zmian zapalnych, pourazowych, wytwórczych, metabolicznych, anomalii rozwojowych i innych. Diagnostyka rozszerzenia przełyku (tzw. achalazja)
kolonografia: podanie środka cieniującego do prostnicy w celu wykrycia zmian patologicznych.
Badanie kontrastowe rdzenia kręgowego:
mielografia- podanie środka cieniującego do przestrzeni podoponowej w celu wykrycia ucisku rdzenia kręgowego
epidurografia-podanie środka cieniującego nadoponowo, najczęściej w diagnostyce tzw. Zespołu Cauda Equina
artrografia - Badanie kontrastowe stawów: podanie środka cieniującego do przestrzeni wewnątrzstawowej w celu wykrycia uszkodzeń chrząstki stawowej.
Badanie kontrastowe naczyń : układu wrotnego, tzw. portografia, wykrycie patologicznych połączeń naczyniowych upośledzających funkcję wątroby
Badanie kontrastowe układu moczowego:
uretrowaginografia suki rasy border terrier w wieku 3 miesięcy: ektopia lewego moczowodu (nieprawidłowe ujście moczowodu do pochwy)
urografia: kontrola funkcji nerek, diagnostyka patologii ujścia moczowodów tzw. moczowodów ektopowych
cystografia: obrazowanie pęcherza moczowego, najczęściej jako pneumocystografia (połączenie cystografii z pneumografią) oraz uretrografią. W połączeniu z urografią pozwala na lepszą ocenę układu moczowego, zmian pęcherza moczowego i cewki moczowej.
fistulografia: podanie środka cieniującego do przetoki w celu lokalizacji jej przebiegu.
sjalografia: badanie kontrastowe ślinianek i przewodów wyprowadzających
Dysplazja biodrowa - choroba dotycząca stawów biodrowych, doprowadzająca do ich zwyrodnienia. Jest chorobą dziedziczną, która może przez długi czas nie dawać żadnych widocznych objawów klinicznych. Zapobieganie i odpowiednio szybka interwencja dają większą szansę na zatrzymanie postępujących zmian zwyrodnieniowych. Może wystąpić także na skutek przebytego urazu, dlatego poza zwiększonym ryzykiem rozwoju u ras predysponowanych może wystąpić u każdego psa i w każdym wieku.
Przykładowe rasy predysponowane do dysplazji: Golden retriever, Labrador retriever, Owczarek niemiecki, Owczarek węgierski (kuwasz), Nowofunland, Rottweiler, Bloodhound, Berneński pies pasterski, Mastiff neapolitański, Bernardyn, Wyżeł niemiecki szorstkowłosy, Border collie, mieszańce tych ras oraz inne psy najczęściej ras dużych
Dysplazja łokciowa - choroba dotycząca stawów łokciowych. Często podobnie jak dysplazja biodrowa wykrywana zbyt późno doprowadza do rozwoju zmian zwyrodnieniowych, z czasem do nieodwracalnego zesztywnienia stawów (tzw. ankylozy), może mieć charakter wrodzony lub nabyty.
Jak przygotować się do badania?
Do badania stawów biodrowych wymagana jest 12 godzinna głodówka, ponieważ do badania pies poddawany jest tzw. premedykacji (w celu rozluźnienia/uspokojenia). Pozycja do tego badania jest na tyle niewygodna dla psa, że mimo łagodnego charakteru zwierzęcia bez podania mu środków rozluźniających najczęściej nie udaje się odpowiednio wyciągnąć kończyn tylnych, żeby móc prawidłowo ocenić stawy, co doprowadza do niepotrzebnego mnożenia projekcji i w związku z tym naświetlania pacjenta.
Standardowo u psów młodych dodatkowo wykonujemy projekcje z tzw. dystrakcją, która pozwala już w 16 tygodniu życia wykryć zmiany w stawach, które nie dają jeszcze widocznych zmian na radiogramach wykonywanych standardowo.
Pacjent układany jest na grzbiecie, dla zachowania symetrii ciała wkładany jest do odpowiedniego korytka, a jego kończyny tylne wyprostowuje się w stawach kolanowych równolegle do siebie.
Wykonanie pierwszego zdjęcia w zależności od wyników badania klinicznego (ortopedycznego), oraz rasy psa zaleca się już w wieku ok. 4-5 miesiąca życia, następnie w wieku ok. 8-9 miesiąca oraz po ukończeniu 15 miesiąca życia, wtedy też można dokonać wpisu takiego zdjęcia do rodowodu zwierzęcia, po uprzedniej jego ocenie przez uprawnioną do tej czynności osobę (specjalistę radiologii).
Na prawidłowym zdjęciu rentgenowskim powinny znajdować się stawy biodrowe ułożone symetrycznie, widoczne stawy biodrowo-krzyżowe oraz oba stawy kolanowe w projekcji strzałkowej z rzepkami kolanowymi w środkowej części kości udowych. Tak wykonane zdjęcie daje największą szansę na prawidłową ocenę stawów.
Badanie radiologiczne polega na prześwietleniu badanego obszaru niewielką ilością promieni rentgenowskich. Pajent zostaje odpowiednio ułożony na kasecie rentgenowskiej. W połączeniu z innymi metodami obrazowania badanie rengenowskie daje możliwość szybkiego wykrycia zmian. Jest to badanie z wyboru w ocenie układu oddechowego, kostno-stawowego oraz przewodu pokarmowego.
Niektóre wskazania do badania radiologicznego klatki piersiowej:
- duszność (powodowana np. chorobami płuc/niedrożnością dróg oddechowych/przełyku/chorobami śródpiersia itp.)
- kaszel (wywołany np. chorobami oskrzeli/płuc/serca itp.)
- urazy klatki piersiowej (krwotoki/stłuczenia/złamania/obrzęki)
- nowotwory (zmiany pierwotne/przerzutowe)
- cofanie się pokarmu (regurgitacja wywoływana np. rozszerzeniem przełyku/obecnością ciała obcego/ anomaliami pierścienia naczyniowego)
- choroby naczyniowo-sercowe
Niektóre wskazania do badania radiologicznego i ultrasonograficznego jamy brzusznej:
- powiększenie powłok jamy brzusznej
- powiększenie narządu jamy brzusznej
- wykrycie przez omacywanie tworu w jamie brzusznej
- utrata masy ciała
- bolesność jamy brzusznej
- gorączka niewiadomego pochodzenia
- stwierdzenie nieprawidłowości w badaniach krwi
- poszukiwanie zmian nowotworowych pierwotnych/przerzutowych
- poszukiwanie cech uszkodzeń narządów powodowanych urazem
- objawy z przewodu pokarmowego tj. wymioty/ biegunka/ bolesne oddawanie moczu/kału/podejrzenie ciała obcego
- objawy z układu moczowego (poliuria/polidypsja/ bezmocz/nietrzymanie moczu/ kontrola skuteczności leczenia kamicy/ocena funkcji nerek)
- ocena układu rozrodczego (ocena macicy i jajników/ ciąży)
Jak przygotować się do badania RTG?
U pacjentów wymagających tzw. premedykacji (podanie środków rozluźniających/uspokajających) do badania (np. RTG stawów biodrowych/zatok nosowych/zębów i innych) konieczna jest przynajmniej 12 godzinna głodówka. Tuż przed badaniem należy usunąć z ciała pacjenta cieniujące elementy (szczególnie metalowe takie jak kolczatka, obroża, szelki i inne).
Badanie profilaktyczne (dotyczy szczególnie predysponowanych ras np. golden retrievery, labradory, owczarki niemieckie, nowofunlandy, rottwielery i inne):
- stawy biodrowe (badanie w kierunku dysplazji biodrowej w projekcji brzuszno-grzbietowej)
- stawy łokciowe (w zależności od wymagań związku kynologicznego wykonywane są 3 do 4 projekcji każdego ze stawów)
Badania kontrastowe:
badanie kontrastowe przewodu pokarmowego jest badaniem wykonywanym najczęściej w celu wykrycia patologii motoryki przewodu pokarmowego powodowanej obecnością ciał obcych, zmian zapalnych, pourazowych, wytwórczych, metabolicznych, anomalii rozwojowych i innych. Diagnostyka rozszerzenia przełyku (tzw. achalazja)
kolonografia: podanie środka cieniującego do prostnicy w celu wykrycia zmian patologicznych.
Badanie kontrastowe rdzenia kręgowego:
mielografia- podanie środka cieniującego do przestrzeni podoponowej w celu wykrycia ucisku rdzenia kręgowego
epidurografia-podanie środka cieniującego nadoponowo, najczęściej w diagnostyce tzw. Zespołu Cauda Equina
artrografia - Badanie kontrastowe stawów: podanie środka cieniującego do przestrzeni wewnątrzstawowej w celu wykrycia uszkodzeń chrząstki stawowej.
Badanie kontrastowe naczyń : układu wrotnego, tzw. portografia, wykrycie patologicznych połączeń naczyniowych upośledzających funkcję wątroby
Badanie kontrastowe układu moczowego:
uretrowaginografia suki rasy border terrier w wieku 3 miesięcy: ektopia lewego moczowodu (nieprawidłowe ujście moczowodu do pochwy)
urografia: kontrola funkcji nerek, diagnostyka patologii ujścia moczowodów tzw. moczowodów ektopowych
cystografia: obrazowanie pęcherza moczowego, najczęściej jako pneumocystografia (połączenie cystografii z pneumografią) oraz uretrografią. W połączeniu z urografią pozwala na lepszą ocenę układu moczowego, zmian pęcherza moczowego i cewki moczowej.
fistulografia: podanie środka cieniującego do przetoki w celu lokalizacji jej przebiegu.
sjalografia: badanie kontrastowe ślinianek i przewodów wyprowadzających
Dysplazja biodrowa - choroba dotycząca stawów biodrowych, doprowadzająca do ich zwyrodnienia. Jest chorobą dziedziczną, która może przez długi czas nie dawać żadnych widocznych objawów klinicznych. Zapobieganie i odpowiednio szybka interwencja dają większą szansę na zatrzymanie postępujących zmian zwyrodnieniowych. Może wystąpić także na skutek przebytego urazu, dlatego poza zwiększonym ryzykiem rozwoju u ras predysponowanych może wystąpić u każdego psa i w każdym wieku.
Przykładowe rasy predysponowane do dysplazji: Golden retriever, Labrador retriever, Owczarek niemiecki, Owczarek węgierski (kuwasz), Nowofunland, Rottweiler, Bloodhound, Berneński pies pasterski, Mastiff neapolitański, Bernardyn, Wyżeł niemiecki szorstkowłosy, Border collie, mieszańce tych ras oraz inne psy najczęściej ras dużych
Dysplazja łokciowa - choroba dotycząca stawów łokciowych. Często podobnie jak dysplazja biodrowa wykrywana zbyt późno doprowadza do rozwoju zmian zwyrodnieniowych, z czasem do nieodwracalnego zesztywnienia stawów (tzw. ankylozy), może mieć charakter wrodzony lub nabyty.
Jak przygotować się do badania?
Do badania stawów biodrowych wymagana jest 12 godzinna głodówka, ponieważ do badania pies poddawany jest tzw. premedykacji (w celu rozluźnienia/uspokojenia). Pozycja do tego badania jest na tyle niewygodna dla psa, że mimo łagodnego charakteru zwierzęcia bez podania mu środków rozluźniających najczęściej nie udaje się odpowiednio wyciągnąć kończyn tylnych, żeby móc prawidłowo ocenić stawy, co doprowadza do niepotrzebnego mnożenia projekcji i w związku z tym naświetlania pacjenta.
Standardowo u psów młodych dodatkowo wykonujemy projekcje z tzw. dystrakcją, która pozwala już w 16 tygodniu życia wykryć zmiany w stawach, które nie dają jeszcze widocznych zmian na radiogramach wykonywanych standardowo.
Pacjent układany jest na grzbiecie, dla zachowania symetrii ciała wkładany jest do odpowiedniego korytka, a jego kończyny tylne wyprostowuje się w stawach kolanowych równolegle do siebie.
Wykonanie pierwszego zdjęcia w zależności od wyników badania klinicznego (ortopedycznego), oraz rasy psa zaleca się już w wieku ok. 4-5 miesiąca życia, następnie w wieku ok. 8-9 miesiąca oraz po ukończeniu 15 miesiąca życia, wtedy też można dokonać wpisu takiego zdjęcia do rodowodu zwierzęcia, po uprzedniej jego ocenie przez uprawnioną do tej czynności osobę (specjalistę radiologii).
Na prawidłowym zdjęciu rentgenowskim powinny znajdować się stawy biodrowe ułożone symetrycznie, widoczne stawy biodrowo-krzyżowe oraz oba stawy kolanowe w projekcji strzałkowej z rzepkami kolanowymi w środkowej części kości udowych. Tak wykonane zdjęcie daje największą szansę na prawidłową ocenę stawów.